mkdir, touch, ln, tree
oluşturma, damgalama, bağlantı

# Tek dizin
mkdir yeni_dizin

# İç içe hiyerarşi (ara dizinler yoksa oluştur)
mkdir -p proje/src/components/ui

# Birden fazla dizin
mkdir a b c
mkdir -p {src,tests,docs,scripts}

# Belirli izinle oluştur
mkdir -m 700 gizli_dizin
mkdir -m 755 web_root

# Betikler için: hata vermeden oluştur (zaten varsa tamam)
mkdir -p /tmp/myapp/{logs,cache,tmp}

# Proje iskeleti kurma (brace expansion)
mkdir -p myproject/{src/{main,test},docs,scripts,.github/workflows}

# Oluşturulacak dizini göster (-v)
mkdir -pv a/b/c
mkdir: created directory 'a'
mkdir: created directory 'a/b'
mkdir: created directory 'a/b/c'

# Boş dosya oluştur (yoksa) veya timestamp güncelle (varsa)
touch yeni_dosya.txt

# Birden fazla dosya
touch a.txt b.txt c.txt
touch {01..10}.txt         # 01.txt - 10.txt

# Sadece atime güncelle
touch -a dosya.txt

# Sadece mtime güncelle
touch -m dosya.txt

# Belirli bir zaman damgası ayarla
touch -t 202601101200 dosya.txt   # YYYYMMDDHHMM
touch -t 202601101200.30 dosya.txt # saniye de ekle
touch -d '2026-01-10 12:00:00' dosya.txt
touch -d 'yesterday' dosya.txt      # nispi zaman
touch -d '1 hour ago' dosya.txt

# Başka dosyanın zaman damgasını kopyala
touch -r referans.txt hedef.txt

# Dosya yoksa oluşturma (sadece var olanları güncelle)
touch -c dosya.txt          # no-create

# Hard link oluştur
ln kaynak.txt ikinci_ad.txt

# İkisi de aynı inode'u gösterir
ls -li kaynak.txt ikinci_ad.txt
1573252 -rw-r--r-- 2 user group 2847 Jan 8 dosya.txt
1573252 -rw-r--r-- 2 user group 2847 Jan 8 ikinci_ad.txt
                   ^-- link sayısı: 2

# Birini silmek diğerine etkilemez
rm kaynak.txt
cat ikinci_ad.txt     # hala erişilebilir

# Hard link dizinlere yapılamaz (döngü riski)
# Hard link aynı dosya sistemi içinde çalışır

# Inode eşleşiyor mu? (aynı dosya mı?)
stat -c '%i %n' kaynak.txt ikinci_ad.txt

# Sembolik link oluştur (kaynak → hedef)
ln -s /gerçek/yol.txt kısayol.txt

# Dizine sembolik link
ln -s /var/www/html/v2 /var/www/html/current

# Var olan linki değiştir (force)
ln -sf /gerçek/yol_v2.txt kısayol.txt

# Link hedefini göster
readlink kısayol.txt
readlink -f kısayol.txt    # tüm sembolleri çöz (mutlak yol)

# Link mi kontrol et
ls -la /etc/localtime
lrwxrwxrwx 1 root root 33 Jan  5 /etc/localtime -> /usr/share/zoneinfo/Europe/Istanbul

# Kırık linkleri bul
find . -type l ! -e         # sembolik link ama hedef yok

# Dotfiles yönetimi örneği (home dizin config'leri)
ln -s ~/dotfiles/.bashrc ~/.bashrc
ln -s ~/dotfiles/.vimrc ~/.vimrc

# Uygulama sürüm değiştirme
ln -sf /opt/myapp-2.1 /opt/myapp/current
# ls -la /opt/myapp/current → /opt/myapp-2.1

# Temel ağaç görünümü
tree
.
├── Makefile
├── README.md
├── src/
│   ├── main.go
│   └── utils/
│       └── helper.go
└── tests/
    └── main_test.go

3 directories, 5 files

# Derinlik sınırla
tree -L 2                  # sadece 2 seviye göster

# Gizli dosyaları dahil et
tree -a

# Sadece dizinleri göster
tree -d

# Dosya boyutlarını göster
tree -sh                   # insan-okunur boyutlar

# Belirli pattern'leri hariç tut
tree -I 'node_modules|*.pyc|__pycache__'

# Renkli çıktı
tree -C

# JSON formatı (programatik kullanım)
tree -J

# tree yoksa find ile benzer çıktı
find . | sed 's|[^/]*/|- |g;s|/| |g'

# Dosya sayısını, boyutu göster
tree -sh --du              # dizin toplam boyutları

PROJECT="myservice"
mkdir -p $PROJECT/{cmd/server,internal/{api,db,models},pkg,deployments,docs}
touch $PROJECT/{go.mod,Makefile,README.md,.gitignore}
touch $PROJECT/cmd/server/main.go
tree $PROJECT -L 3

# Yeni sürümü hazırla, link ile geçiş yap
tar -xzf myapp-2.1.tar.gz -C /opt/
ln -sfn /opt/myapp-2.1 /opt/myapp/current
# systemd veya uygulama /opt/myapp/current'ı kullanır

# Rollback: tek komut
ln -sfn /opt/myapp-2.0 /opt/myapp/current

# Kırık linkleri bul
find /usr/local/bin -type l ! -e

# Bul ve sil
find /usr/local/bin -type l ! -e -delete

BACKUP="/backup/$(date +%Y%m%d_%H%M%S)"
mkdir -p "$BACKUP"
cp -a /etc/myapp/ "$BACKUP/"

# "latest" linkini güncelle
ln -sfn "$BACKUP" /backup/latest
echo "Yedek: $BACKUP"
readlink /backup/latest