Yocto Project
BitBake & Layer Sistemi

# Ubuntu 22.04 üzerinde gerekli paketler
sudo apt-get install -y \
  gawk wget git diffstat unzip texinfo gcc \
  build-essential chrpath socat cpio python3 \
  python3-pip python3-pexpect xz-utils debianutils \
  iputils-ping python3-git python3-jinja2 \
  libegl1-mesa libsdl1.2-dev pylint xterm \
  python3-subunit mesa-common-dev zstd liblz4-tool

# Minimum sistem gereksinimleri
# OS:  Ubuntu 20.04 / 22.04 veya Debian 11+ (önerilir)
# RAM: 8 GB minimum, 16 GB önerilir
# Disk: 50 GB minimum, 100 GB önerilir (sstate-cache büyür)
# CPU: mümkün olduğunca çok çekirdek (BB_NUMBER_THREADS ile kullanılır)

# Kirkstone (LTS) branch'ini klonla
git clone https://git.yoctoproject.org/poky -b kirkstone
cd poky

# Build ortamını initialize et
# Bu komut: build/ dizini oluşturur, PATH'i ayarlar, conf/ dosyalarını kopyalar
source oe-init-build-env build/

# Konum şimdi: poky/build/
# Oluşturulan dosyalar:
#   conf/local.conf     — makine, distro, thread ayarları
#   conf/bblayers.conf  — aktif layer listesi

# İlk build — sstate-cache yoksa 1-2 saat sürer
bitbake core-image-minimal

# Build çıktıları
ls tmp/deploy/images/qemux86-64/
# bzImage                           — Linux kernel
# core-image-minimal-qemux86-64.ext4 — rootfs
# core-image-minimal-qemux86-64.wic  — tam disk image

# QEMU ile test — ayrı terminal açmaya gerek yok
runqemu qemux86-64

# Nographic (headless) QEMU
runqemu qemux86-64 nographic

# Belirli bir kernel + rootfs dosyasını belirt
runqemu qemux86-64 tmp/deploy/images/qemux86-64/core-image-minimal-qemux86-64.ext4

# Tek recipe build et
bitbake busybox

# Belirli task'ı çalıştır
bitbake -c fetch busybox          # sadece do_fetch
bitbake -c compile busybox        # sadece do_compile
bitbake -c clean busybox          # recipe çalışma dizinini temizle
bitbake -c cleanall busybox       # sstate + dl_dir dahil temizle

# devshell: recipe ortamında interaktif bash aç
# cross-toolchain PATH'te, tüm değişkenler ayarlı
bitbake -c devshell busybox

# Değişken değerini sorgula
bitbake -e busybox | grep ^SRC_URI
bitbake -e busybox | grep ^S=    # kaynak dizin
bitbake -e busybox | grep ^WORKDIR=

# Aktif layer'ları listele
bitbake-layers show-layers

# Hangi recipe hangi layer'dan geliyor
bitbake-layers show-recipes busybox
bitbake-layers show-recipes '*image*'  # wildcard kullanım

# Tüm appends'leri listele
bitbake-layers show-appends

# Layer bağımlılıklarını kontrol et
bitbake-layers show-cross-depends

# Dot formatında bağımlılık grafiği üret
bitbake -g core-image-minimal
# Oluşan dosyalar: task-depends.dot, recipe-depends.dot, pn-buildlist

# Grafiği görselleştir (graphviz gerekir)
dot -Tsvg task-depends.dot -o deps.svg
dot -Tpng recipe-depends.dot -o recipe-deps.png

# Sadece belirli recipe'nin bağımlılıkları
bitbake -g -u taskexp core-image-minimal  # GUI task explorer

# HTTP/HTTPS tarball
SRC_URI = "https://example.com/myapp-${PV}.tar.gz"
SRC_URI[sha256sum] = "a3f4b2c1d..."

# Git repository (tag ile)
SRC_URI = "git://github.com/user/myapp.git;protocol=https;branch=main"
SRCREV = "a1b2c3d4e5f6..."  # tam commit hash veya tag
S = "${WORKDIR}/git"       # git clone için S değiştirilmeli

# Yerel dosya (recipe ile aynı dizin)
SRC_URI += "file://fix-makefile.patch"
SRC_URI += "file://myapp.service"  # systemd servis dosyası

# Birden fazla kaynak
SRC_URI = "https://example.com/myapp-${PV}.tar.gz \
           file://0001-fix-compile.patch \
           file://myapp.conf"

# Build-time: cross-compile sırasında host'ta veya sysroot'ta gerekli
DEPENDS = "openssl zlib libxml2"

# Runtime: cihazda çalışırken gerekli (rootfs'e dahil edilir)
RDEPENDS:${PN} = "bash libssl3 libz1"

# DEPENDS: paket adı (recipe adı, PN)
# RDEPENDS: runtime paket adı (genelde lib + sürüm)

DESCRIPTION = "Gömülü Linux için hello world uygulaması"
HOMEPAGE    = "https://github.com/example/hello-embedded"
LICENSE     = "MIT"
LIC_FILES_CHKSUM = "file://LICENSE;md5=abc123..."

SRC_URI = "https://github.com/example/hello-embedded/archive/v${PV}.tar.gz"
SRC_URI[sha256sum] = "d3f1a2b4c5e6..."

# Autotools tabanlı proje için — configure + make + make install
inherit autotools

# CMake tabanlı proje için
# inherit cmake

# Ek configure argümanları
EXTRA_OECONF = "--disable-docs --enable-debug"

# Özel install adımı (autotools yeterli olmadığında)
do_install:append() {
    install -d ${D}${sysconfdir}/hello-embedded
    install -m 0644 ${WORKDIR}/myapp.conf ${D}${sysconfdir}/hello-embedded/
}

# Dosyaları hangi alt pakete dahil et
FILES:${PN} += "${sysconfdir}/hello-embedded"

# Layer dizinini BitBake arama yoluna ekle
BBPATH .= ":${LAYERDIR}"

# Recipe dosyalarını bul
BBFILES += "${LAYERDIR}/recipes-*/*/*.bb \
             ${LAYERDIR}/recipes-*/*/*.bbappend"

# Layer koleksiyon adı (benzersiz olmalı)
BBFILE_COLLECTIONS += "mylayer"
BBFILE_PATTERN_mylayer = "^${LAYERDIR}/"

# Layer önceliği — yüksek sayı daha öncelikli
BBFILE_PRIORITY_mylayer = "6"

# Bu layer'ın versiyonu
LAYERVERSION_mylayer = "1"

# Bağımlı layer'lar (uyumluluk kontrolü)
LAYERDEPENDS_mylayer = "core"

# Desteklenen Yocto sürümleri
LAYERSERIES_COMPAT_mylayer = "kirkstone langdale"

# Layer'ı build'e ekle (bblayers.conf günceller)
bitbake-layers add-layer ../meta-mylayer

# Aktif layer'ları ve önceliklerini göster
bitbake-layers show-layers

# Hangi recipe hangi layer'dan geliyor (çakışma tespiti)
bitbake-layers show-recipes '*' | grep openssl

# Tüm .bbappend dosyalarını göster
bitbake-layers show-appends

# bblayers.conf manuel düzenleme (add-layer yerine)
cat conf/bblayers.conf

# % işareti her versiyona eşleşir
# busybox_1.35.0.bb için de, busybox_1.36.0.bb için de çalışır

# Ek kaynak dosyaları ekle
FILESEXTRAPATHS:prepend := "${THISDIR}/files:"
SRC_URI += "file://my-busybox.cfg"

# Ek install adımı ekle
do_install:append() {
    install -m 0755 ${WORKDIR}/custom-script ${D}${sbindir}/
}

# Değişkeni override et
EXTRA_OECONF:append = " --enable-feature-xyz"

# Hedef donanım — MACHINE adı BSP layer'dan gelir
MACHINE ?= "qemux86-64"
# Diğer örnekler: "raspberrypi4", "raspberrypi4-64", "beaglebone", "qemuarm64"

# Distro konfigürasyonu
DISTRO ?= "poky"
# poky-tiny: çok küçük image için, init sistemi yok

# Paralel build — CPU çekirdeği sayısına göre ayarla
BB_NUMBER_THREADS ?= "8"    # BitBake eşzamanlı recipe sayısı
PARALLEL_MAKE ?= "-j8"      # make -j değeri (PARALLEL_MAKE)

# Paket formatı: package_rpm, package_deb, package_ipk
PACKAGE_CLASSES ?= "package_rpm"

# İndirilen kaynak arşivleri
# Ekipte NFS veya ortak disk ile paylaşılabilir
DL_DIR ?= "/data/yocto/downloads"

# sstate-cache: her task'ın binary çıktısı
# Paylaşılırsa yeni geliştiricinin ilk build'i de hızlanır
SSTATE_DIR ?= "/data/yocto/sstate-cache"

# Uzak sstate mirror (HTTP sunucu veya NFS)
SSTATE_MIRRORS ?= "file://.* https://sstate.yoctoproject.org/all/PATH;downloadfilename=PATH \n"

# Yocto'nun resmi sstate mirror'ı — public build'ler için ücretsiz
# SSTATE_MIRRORS = "file://.* https://sstate.yoctoproject.org/kirkstone/PATH"

# Image'a ek paket ekle (:append operatörü — boşlukla başla!)
IMAGE_INSTALL:append = " htop strace tcpdump openssh-sftp-server"

# Image özellikleri
EXTRA_IMAGE_FEATURES ?= "debug-tweaks"
# debug-tweaks: root şifresiz login, SSH key olmadan login
# ssh-server-openssh: OpenSSH sunucu dahil et
# tools-debug: gdb, strace, ltrace
# dev-pkgs: development header'ları (-dev paketler)
# read-only-rootfs: rootfs'i read-only mount et

# Distro özellikleri — paket setini kısıtla
DISTRO_FEATURES:remove = "x11 wayland opengl vulkan"
DISTRO_FEATURES:append = " systemd"

# systemd'yi init sistemi yap
VIRTUAL-RUNTIME_init_manager = "systemd"
DISTRO_FEATURES_BACKFILL_CONSIDERED += "sysvinit"

DESCRIPTION = "My Product — production image"

# core-image-minimal'dan türet
require recipes-core/images/core-image-minimal.bb

# Ek paketler
IMAGE_INSTALL:append = " \
    openssh \
    openssh-sftp-server \
    python3 \
    python3-pip \
    curl \
    htop \
    my-app \
    my-app-config \
"

# Debug araçları sadece debug build'de
IMAGE_INSTALL:append:class-target = " strace gdb ldd"

# Image özellikleri
IMAGE_FEATURES += "ssh-server-openssh read-only-rootfs"

# Maksimum rootfs boyutu (MB)
IMAGE_ROOTFS_SIZE ?= "65536"  # 64 MB

# Gereksiz distro özellikleri kaldır
DISTRO_FEATURES:remove = "x11 wayland opengl 3g nfc wifi bluetooth"

# Doküman ve man sayfalarını dahil etme
DISTRO_FEATURES:append = " ptest"
INHERIT += "rm_work"  # build sonrası WORKDIR temizle — disk kullanımı düşer

# Locale kısıtla
IMAGE_LINGUAS = ""     # dil desteği yok — küçülür
GLIBC_GENERATE_LOCALES = "en_US.UTF-8"

# BusyBox her şeyi tek binary'de sağlar
# bash, coreutils, util-linux paketlerini KALDIRIN
# BusyBox applet konfigürasyonu: busybox-menuconfig

# SD kart layout: boot (FAT32) + rootfs (ext4)
part /boot --source bootimg-partition --ondisk mmcblk0 \
           --fstype=vfat --label boot --active --align 4 --size 64

part / --source rootfs --ondisk mmcblk0 \
        --fstype=ext4 --label root --align 4

# local.conf'ta aktif et
# IMAGE_FSTYPES += "wic"
# WKS_FILE = "my-sdimage.wks"

# Üretilen dosyayı SD karta yaz
# sudo dd if=my-product-image.wic of=/dev/sdb bs=4M status=progress

# Poky dizinine git
cd ~/yocto/poky

# meta-raspberrypi klonla — Yocto sürümüyle eşleşmeli!
git clone https://git.yoctoproject.org/meta-raspberrypi -b kirkstone

# Build ortamı
source oe-init-build-env build-rpi/

# Layer'ı ekle
bitbake-layers add-layer ../../meta-raspberrypi

# meta-openembedded de gerekli (meta-raspberrypi bağımlılığı)
git clone https://github.com/openembedded/meta-openembedded -b kirkstone
bitbake-layers add-layer ../../meta-openembedded/meta-oe
bitbake-layers add-layer ../../meta-openembedded/meta-python
bitbake-layers add-layer ../../meta-openembedded/meta-multimedia
bitbake-layers add-layer ../../meta-openembedded/meta-networking

# Raspberry Pi 4 — 64-bit kernel (AArch64)
MACHINE = "raspberrypi4-64"

# Kernel sağlayıcısı — meta-raspberrypi'nin linux-raspberrypi recipe'si
PREFERRED_PROVIDER_virtual/kernel = "linux-raspberrypi"

# Device tree dosyaları
KERNEL_DEVICETREE = "broadcom/bcm2711-rpi-4-b.dtb"

# Raspberry Pi özgü özellikler
ENABLE_UART = "1"           # UART konsol aktif
ENABLE_I2C  = "1"           # I2C etkinleştir
RPI_USE_U_BOOT = "1"       # U-Boot bootloader kullan

# GPU memory split (headless için minimum)
GPU_MEM = "16"

# Image tipini SD kart için ayarla
IMAGE_FSTYPES += "rpi-sdimg"

# Build ve SD'ye yaz
# bitbake core-image-minimal
# sudo dd if=core-image-minimal-raspberrypi4-64.rpi-sdimg of=/dev/sdX bs=4M

# Sadece raspberrypi4-64 için geçerli
FILESEXTRAPATHS:prepend:raspberrypi4-64 := "${THISDIR}/files:"
SRC_URI:append:raspberrypi4-64 = " file://rpi4-custom.cfg"

# BeagleBone için farklı konfigürasyon
SRC_URI:append:beaglebone = " file://bbb-custom.cfg"

# Standart SDK üret (cross-compiler + sysroot)
bitbake core-image-minimal -c populate_sdk

# SDK installer dosyası oluşur
ls tmp/deploy/sdk/
# poky-glibc-x86_64-core-image-minimal-cortexa72-raspberrypi4-64-toolchain-4.0.sh

# eSDK: BitBake dahil, recipe bazlı geliştirme
bitbake core-image-minimal -c populate_sdk_ext

# SDK'yı kur
./tmp/deploy/sdk/poky-glibc-x86_64-core-image-minimal-cortexa72-*.sh
# Varsayılan kurulum dizini: /opt/poky/4.0/

# Toolchain ortamını yükle (her yeni terminalde)
source /opt/poky/4.0/environment-setup-cortexa72-poky-linux

# Ortam değişkenlerini kontrol et
echo $CC
# aarch64-poky-linux-gcc  -mcpu=cortex-a72 --sysroot=/opt/poky/4.0/sysroots/cortexa72-poky-linux

echo $CXX
# aarch64-poky-linux-g++  -mcpu=cortex-a72 --sysroot=...

echo $SYSROOT
# /opt/poky/4.0/sysroots/cortexa72-poky-linux

# C programını cross-compile et
$CC -o hello hello.c

# CMake projesi için
cmake .. -DCMAKE_TOOLCHAIN_FILE="$OECORE_NATIVE_SYSROOT/usr/share/cmake/OEToolchainConfig.cmake"
make

# Autotools projesi için
./configure ${CONFIGURE_FLAGS}   # SDK ortam değişkeni kullan
make

# NFS veya ortak disk üzerinde sstate
SSTATE_DIR = "/mnt/yocto-shared/sstate-cache"
DL_DIR     = "/mnt/yocto-shared/downloads"

# HTTP mirror (read-only — otomatik fallback)
SSTATE_MIRRORS = "file://.* \
    file:///mnt/yocto-shared/sstate-cache/PATH \n \
    file://.* \
    https://sstate.yoctoproject.org/kirkstone/PATH;downloadfilename=PATH \n"

# BB_HASHSERVE: hash sunucusu — ekip build koordinasyonu
BB_HASHSERVE = "auto"  # yerel hashserve başlat
# BB_HASHSERVE = "hashserve.server:8686"  # merkezi sunucu

# Sadece kaynak indir (compile yok) — network aşamasını öne al
bitbake --runall=fetch core-image-minimal

# Offline build: tüm kaynaklar zaten DL_DIR'da
BB_NO_NETWORK = "1"
bitbake core-image-minimal

# Signature/hash analizi — değişimi bul
bitbake -S none core-image-minimal
# stamps/ altında signature dosyaları oluşur

# İki build arasında hash farkını bul
bitbake-diffsigs \
    tmp/stamps/cortexa72-poky-linux/busybox/*/do_compile.sigdata.* \
    /old-build/tmp/stamps/.../do_compile.sigdata.*

# Her recipe build sonrası WORKDIR'ı temizle
# tmp/work/ 30-50 GB yer tutabilir — rm_work ile ~5 GB'a düşer
INHERIT += "rm_work"

# Bazı recipe'leri rm_work'ten muaf tut (debug için)
RM_WORK_EXCLUDE += "my-app busybox"

# Debug çıktısı artır (-D: her -D bir seviye artırır)
bitbake -D my-app           # level 1
bitbake -DD my-app          # level 2 — çok detaylı

# Sadece belirli recipe'yi yeniden çalıştır (force)
bitbake -f -c compile my-app

# Bağımlılık eksikliği hatası — recipetool ile kontrol
bitbake -g my-app
grep my-app pn-buildlist

# WORKDIR: her recipe'nin geçici çalışma alanı
# tmp/work/<arch>/<recipe>/<version>-<release>/
ls tmp/work/cortexa72-poky-linux/my-app/1.0-r0/

# Önemli alt dizinler:
# sources/      — extracted kaynak
# build/        — out-of-tree build dizini (cmake/autotools)
# image/        — do_install çıktısı (sahte rootfs)
# packages-split/ — alt paketler
# temp/         — log dosyaları, run.do_* scriptleri

# Hata logunu oku
cat tmp/work/cortexa72-poky-linux/my-app/1.0-r0/temp/log.do_compile
cat tmp/work/cortexa72-poky-linux/my-app/1.0-r0/temp/run.do_compile

─── do_fetch hatası: checksum mismatch ───
# Eski tarball önbellekte — temizle
bitbake -c cleanall my-app
# Ya da DL_DIR'dan eski dosyayı sil, doğru sha256sum'u recipe'ye yaz
rm downloads/my-app-1.0.tar.gz*

─── do_compile hatası: header bulunamadı ───
# devshell'de manuel kontrol
bitbake -c devshell my-app
# Shell içinde:
# oe_runmake    → do_compile'ı taklit et
# $CC -v        → toolchain yolunu kontrol et
# pkg-config --list-all | grep ssl  → bağımlılık var mı?

─── Paket çakışması ───
bitbake-layers show-recipes openssl
# Hangi layer kazanıyor, BBFILE_PRIORITY kontrol et

# İki build arasında hash farkı — neden yeniden build edildi?
bitbake-diffsigs --signature-diff \
    tmp/stamps/.../do_compile.sigdata.new \
    tmp/stamps/.../do_compile.sigdata.old

# Paket içeriği sorgulama
oe-pkgdata-util list-pkgs -p my-app   # alt paketler
oe-pkgdata-util list-pkg-files my-app   # hangi dosyalar hangi paketin
oe-pkgdata-util find-path '/usr/bin/myexe'  # dosyayı hangi paket sağlıyor

# Yeni recipe iskeleti oluştur
recipetool create https://github.com/user/mylib/archive/v1.0.tar.gz
# Otomatik: LICENSE, SRC_URI, SRC_URI[sha256sum], inherit tespiti

# devtool ile kaynak üzerinde çalış
devtool modify my-app     # recipe'yi workspace'e al
devtool build my-app      # değişiklikle build et
devtool finish my-app meta-mylayer  # layer'a geri yaz

# Otomatik iskelet oluştur
bitbake-layers create-layer ../meta-myproject

# Oluşturulan yapı:
# meta-myproject/
# ├── conf/layer.conf
# ├── COPYING.MIT
# ├── README
# └── recipes-example/
#     └── example/
#         └── example_0.1.bb

# Build'e ekle
bitbake-layers add-layer ../meta-myproject

DESCRIPTION = "My embedded application"
LICENSE     = "MIT"
LIC_FILES_CHKSUM = "file://LICENSE;md5=..."

SRC_URI = "git://github.com/myorg/myapp.git;protocol=https;branch=main"
SRCREV  = "a1b2c3d4e5f6a1b2c3d4e5f6a1b2c3d4e5f6a1b2"
S       = "${WORKDIR}/git"

SRC_URI += "file://myapp.service"

DEPENDS = "openssl"

inherit cmake systemd pkgconfig

SYSTEMD_SERVICE:${PN} = "myapp.service"
SYSTEMD_AUTO_ENABLE   = "enable"

do_install:append() {
    install -d ${D}${systemd_unitdir}/system/
    install -m 0644 ${WORKDIR}/myapp.service \
        ${D}${systemd_unitdir}/system/
    install -d ${D}${sysconfdir}/myapp
    install -m 0644 ${S}/config/default.conf \
        ${D}${sysconfdir}/myapp/myapp.conf
}

FILES:${PN} += "${systemd_unitdir}/system/myapp.service \
               ${sysconfdir}/myapp"

RDEPENDS:${PN} = "libssl3"

# PACKAGECONFIG: opsiyonel özellikleri açıp kapamak için
# Format: "feature" = "DEPENDS, RDEPENDS, EXTRA_OECONF_enabled, EXTRA_OECONF_disabled"
PACKAGECONFIG ??= "ssl"   # varsayılan: ssl açık

PACKAGECONFIG[ssl]     = "--enable-ssl,--disable-ssl,openssl,libssl3"
PACKAGECONFIG[mqtt]    = "--enable-mqtt,--disable-mqtt,mosquitto,libmosquitto1"
PACKAGECONFIG[debug]   = "--enable-debug,--disable-debug"

# local.conf veya .bbappend'den toggle:
# PACKAGECONFIG:append:pn-myapp = " mqtt debug"
# PACKAGECONFIG:remove:pn-myapp = "ssl"

header:
  version: 14

machine: raspberrypi4-64
distro: poky
target:
  - my-product-image

repos:
  poky:
    url: https://git.yoctoproject.org/poky
    branch: kirkstone
    layers:
      meta:
      meta-poky:
      meta-yocto-bsp:

  meta-raspberrypi:
    url: https://git.yoctoproject.org/meta-raspberrypi
    branch: kirkstone
    layers:
      .:

  meta-openembedded:
    url: https://github.com/openembedded/meta-openembedded
    branch: kirkstone
    layers:
      meta-oe:
      meta-python:
      meta-networking:

  meta-myproject:
    url: https://github.com/myorg/meta-myproject
    branch: main
    layers:
      .:

local_conf_header:
  standard: |
    BB_NUMBER_THREADS = "8"
    PARALLEL_MAKE = "-j8"
    DL_DIR = "/data/yocto/downloads"
    SSTATE_DIR = "/data/yocto/sstate-cache"

# kas kurulumu
pip3 install kas

# Tek komutla tüm layer'ları klonla ve build et
kas build kas-project.yml

# Sadece ortam hazırla (shell'e girmek için)
kas shell kas-project.yml