tc
Linux Traffic Control

00 Traffic Control mimarisi — qdisc, class, filter

Linux Traffic Control (TC), ağ arayüzlerinden çıkan (egress) ve giren (ingress) paketlerin nasıl sıralanacağını, şekillendirileceğini ve işleneceğini belirleyen bir çerçevedir. Üç temel kavram üzerine kuruludur: qdisc, class ve filter.

Üç temel kavram

Paket yolculuğu: egress

Uygulama (send/write)
       │
 Linux IP yığını (routing, conntrack, netfilter POSTROUTING)
       │
 qdiscs (egress — NIC'ten çıkış)
       ├── root qdisc (örn. HTB 1:)
       │     ├── filter: hangi paketi nereye gönder?
       │     ├── class 1:10  (yüksek öncelik — 100 Mbit/s)
       │     │     └── alt qdisc (fq_codel veya pfifo)
       │     └── class 1:20  (düşük öncelik — 10 Mbit/s)
       │           └── alt qdisc (sfq)
       │
 NIC sürücüsü (donanıma teslim)
    

Egress vs Ingress

tc komut yapısı

# Genel sözdizimi
tc [ OPTIONS ] OBJECT { COMMAND | help }

OBJECT: qdisc | class | filter | action | monitor

# Mevcut qdisc'leri listele
tc qdisc show dev eth0

# Mevcut sınıfları listele
tc class show dev eth0

# Mevcut filtreleri listele
tc filter show dev eth0

# İstatistiklerle birlikte
tc -s qdisc show dev eth0

01 Temel qdisc türleri: pfifo, fq_codel, sfq

Linux'ta çeşitli hazır qdisc türleri bulunur. Classless qdisc'ler hiyerarşi oluşturmaz; doğrudan arayüze eklenir ve paket sıralamasını kendi algoritmasıyla yönetir.

pfifo / bfifo — basit FIFO kuyruk

# pfifo: paket sayısına göre sınır (txqueuelen varsayılan)
tc qdisc replace dev eth0 root pfifo limit 1000

# bfifo: byte sayısına göre sınır
tc qdisc replace dev eth0 root bfifo limit 131072   # 128 KB

# pfifo_fast: kernel varsayılanı — 3 bantlı öncelik kuyruğu
# Çoğu arayüzde otomatik olarak atanır
tc qdisc show dev eth0
# qdisc pfifo_fast 0: root refcnt 2 bands 3 priomap  1 2 2 2 1 2 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1

fq_codel — Fair Queue CoDel (modern varsayılan)

fq_codel, küçük akışları büyük akışlardan korur ve buffer bloat problemini çözer. Linux 3.5+ sistemlerde varsayılan qdisc olarak önerilir.

# fq_codel ekle
tc qdisc replace dev eth0 root fq_codel

# Parametrelerle
tc qdisc replace dev eth0 root fq_codel \
    limit 10240 \       # toplam kuyruk paketi limiti
    flows 1024 \        # eşzamanlı akış sayısı
    target 5ms \        # hedef gecikme (AQM)
    interval 100ms \    # CoDel interval
    quantum 1514        # akış başına max byte/tur

# İstatistikler
tc -s qdisc show dev eth0
# qdisc fq_codel ... drop_overlimit 0 new_flows_len 0 old_flows_len 3
# Sent 123456 bytes 890 pkt

sfq — Stochastic Fairness Queuing

sfq, her akışa (src IP + dst IP + protocol + ports hash'i) sırayla erişim hakkı verir. Buffer bloat'u önlemek için HTB leaf qdisc olarak yaygın kullanılır.

# sfq — basit kullanım
tc qdisc replace dev eth0 root sfq perturb 10

# perturb: hash perturbation aralığı (saniye) — collision saldırı koruma
# HTB leaf olarak kullanım (bkz. Bölüm 02)
tc qdisc add dev eth0 parent 1:10 handle 10: sfq perturb 10

cake — Comprehensive Queue Management

cake, fq_codel'in geliştirilmiş halefidir. DSL/kablo bağlantıları için optimal; overhead accounting ve diffserv desteği içerir.

# cake — DSL uplink şekillendirme
tc qdisc replace dev eth0 root cake \
    bandwidth 10mbit \      # uplink hızı
    diffserv4 \             # DSCP önceliklendirme (4 kuyruk)
    nat \                   # NAT geçişinde srcnat/dstnat düzeltme
    wash \                  # DSCP alanını temizle (güvenlik)
    overhead 40             # PPPoE+Ethernet overhead

# cake istatistikleri (ayrıntılı)
tc -s qdisc show dev eth0

02 HTB — Hierarchical Token Bucket ile bant genişliği yönetimi

HTB (Hierarchical Token Bucket), en yaygın kullanılan classful qdisc'tir. Farklı trafik türlerine garantili bant genişliği (rate) ve maksimum bant genişliği (ceil) tanımlamaya olanak tanır. Kullanılmayan bant genişliği alt sınıflar arasında paylaşılabilir (borrowing).

HTB temel kavramları

3 sınıflı HTB yapısı — adım adım

#!/bin/bash
# Senaryo: 100 Mbit/s çıkışı üç kullanıcı/servis türüne böl
# - Yönetim trafiği: min 20M, max 100M (öncelikli)
# - Web trafiği:     min 50M, max 100M
# - Bulk/yedek:      min 10M, max 100M

DEV=eth0
RATE=100mbit

# 1. Önceki qdisc'i temizle
tc qdisc del dev $DEV root 2>/dev/null

# 2. Root HTB qdisc oluştur (default: sınıflandırılmayan paketler → class 1:30)
tc qdisc add dev $DEV root handle 1: htb default 30

# 3. Root class — toplam bant genişliği
tc class add dev $DEV parent 1: classid 1:1 htb rate $RATE ceil $RATE

# 4. Alt sınıflar
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:10 htb \
    rate 20mbit ceil 100mbit burst 15k prio 1

tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:20 htb \
    rate 50mbit ceil 100mbit burst 15k prio 2

tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:30 htb \
    rate 10mbit ceil 100mbit burst 15k prio 3

# 5. Her sınıfa leaf qdisc ekle (adil sıralama için sfq)
tc qdisc add dev $DEV parent 1:10 handle 10: sfq perturb 10
tc qdisc add dev $DEV parent 1:20 handle 20: sfq perturb 10
tc qdisc add dev $DEV parent 1:30 handle 30: sfq perturb 10

# 6. Filtreler — trafiği sınıflara yönlendir
# Yönetim: SSH (port 22) → 1:10
tc filter add dev $DEV protocol ip parent 1:0 prio 1 u32 \
    match ip dport 22 0xffff flowid 1:10

# Web: HTTP/HTTPS → 1:20
tc filter add dev $DEV protocol ip parent 1:0 prio 2 u32 \
    match ip dport 80 0xffff flowid 1:20
tc filter add dev $DEV protocol ip parent 1:0 prio 2 u32 \
    match ip dport 443 0xffff flowid 1:20

# Geri kalan trafik otomatik olarak default class 1:30'a gider

echo "HTB qdisc yapılandırıldı."
tc class show dev $DEV

HTB istatistiklerini okuma

tc -s class show dev eth0

# Çıktı örneği:
# class htb 1:10 parent 1:1 prio 1 rate 20Mbit ceil 100Mbit burst 15Kb cburst 15Kb
#  Sent 45678901 bytes 30245 pkt (dropped 0, overlimits 0 requeues 0)
#  rate 19.8Mbit 1650pps backlog 0b 0p requeues 0
#  lended: 5120 borrowed: 12345 giants: 0
#  tokens: 1234 ctokens: 5678

Borrowing mekanizması

HTB'nin en güçlü özelliği bant genişliği ödünç almadır. Bir sınıf kendi garantili hızını aşmak isterse, üst sınıfta boş token varsa ceil değerine kadar ödünç alabilir. Bu, fiziksel bağlantının hiç atıl kalmamasını sağlar.

1:1 (100Mbit toplam)
├── 1:10 (20M garantili)  ─── Web trafiği yoğun değil
│    kullanılan: 5M → 15M boş token üst sınıfa döner
├── 1:20 (50M garantili)  ─── Çok yoğun, ödünç istiyor
│    kullanılan: 50M + ödünç 35M = 85M (ceil=100M)
└── 1:30 (10M garantili)  ─── Düşük yük
     kullanılan: 10M
    

03 HFSC ve CBQ — ileri şekillendirme

HTB'nin yanı sıra Linux'ta HFSC (Hierarchical Fair Service Curve) ve CBQ (Class Based Queuing) classful qdisc'leri mevcuttur. HFSC özellikle gerçek zamanlı ve gecikmeye duyarlı trafik için güçlüdür.

CBQ — Class Based Queuing

CBQ, HTB'den daha eskidir ve bazı senaryolarda less accurate rate limiting gösterir. Basit hız sınırlama için hâlâ kullanılmaktadır.

# CBQ — 1 Mbit/s hız sınırı örneği
tc qdisc add dev eth0 root handle 1: cbq \
    avpkt 1000 bandwidth 100mbit

tc class add dev eth0 parent 1: classid 1:1 cbq \
    rate 1mbit allot 1514 prio 5 bounded isolated

tc filter add dev eth0 parent 1: protocol ip prio 16 u32 \
    match ip dst 10.0.0.5/32 flowid 1:1

tc qdisc add dev eth0 parent 1:1 sfq perturb 10

HFSC — Hierarchical Fair Service Curve

HFSC, her sınıfa iki boyutlu hizmet eğrisi tanımlar: SC (Service Curve) — bant genişliği + gecikme garantisi, UL (Upper Limit) — maksimum hız. Gerçek zamanlı ses/video ile bulk dosya aktarımını aynı arayüzde doğru şekilde yönetmek için idealdir.

# HFSC — VoIP öncelikli yapılandırma
DEV=eth0

tc qdisc del dev $DEV root 2>/dev/null
tc qdisc add dev $DEV root handle 1: hfsc default 30

# Root class
tc class add dev $DEV parent 1: classid 1:1 hfsc sc rate 100mbit ul rate 100mbit

# VoIP — düşük gecikme garantisi (rt: real-time service curve)
# sc m1: başlangıç hızı, d: gecikme, m2: uzun vadeli hız
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:10 hfsc \
    rt m1 50mbit d 5ms m2 1mbit \
    ls m1 50mbit d 5ms m2 1mbit \
    ul rate 10mbit

# Interaktif — ssh, web
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:20 hfsc \
    ls rate 30mbit ul rate 80mbit

# Bulk — indirme, yedek
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:30 hfsc \
    ls rate 10mbit ul rate 100mbit

# Filtreler
tc filter add dev $DEV parent 1: protocol ip prio 1 u32 \
    match ip dport 5060 0xffff flowid 1:10   # SIP
tc filter add dev $DEV parent 1: protocol ip prio 1 u32 \
    match ip protocol 17 0xff \
    match ip dport 10000 0xfc00 flowid 1:10  # RTP (10000-16383)

# SSH
tc filter add dev $DEV parent 1: protocol ip prio 2 u32 \
    match ip dport 22 0xffff flowid 1:20

04 netem — ağ emülasyonu

netem (Network Emulator), gerçek ağ koşullarını simüle etmek için kullanılan classless qdisc'tir. Gecikme, paket kaybı, jitter, çoğaltma ve bozma ekleyebilir. Gömülü sistemlerin ağ dayanıklılığını test etmek için vazgeçilmezdir.

Temel netem kullanımı

# 100ms sabit gecikme ekle
tc qdisc add dev eth0 root netem delay 100ms

# Gecikmeyi kaldır
tc qdisc del dev eth0 root netem

# Gecikme + jitter (normal dağılım)
tc qdisc add dev eth0 root netem \
    delay 100ms 20ms distribution normal
# 100ms ± 20ms gecikme, normal dağılımlı

# Korelasyonlu jitter (gerçekçi ağ davranışı)
tc qdisc add dev eth0 root netem \
    delay 100ms 20ms 25%
# 25% korelasyon: ardışık paketlerin gecikmeleri birbirine bağlı

Paket kaybı

# %1 rastgele paket kaybı
tc qdisc change dev eth0 root netem loss 1%

# Gilbert-Elliott paket kaybı modeli (burst loss)
tc qdisc change dev eth0 root netem \
    loss gemodel 1% 10% 80% 0%
# p: good→bad, r: bad→good, 1-h: bad durumda kayıp olasılığı, 1-k: good durumda

# Paket kaybı + korelasyon
tc qdisc change dev eth0 root netem loss 5% 25%
# 5% kayıp, %25 korelasyon

Paket çoğaltma, sıra bozma, bozma

# Paket çoğaltma (%2 ihtimalle)
tc qdisc change dev eth0 root netem duplicate 2%

# Sıra bozma: %10 paket 10ms geciktirilir (bant genişliği korumalı)
tc qdisc change dev eth0 root netem \
    delay 10ms reorder 10% 50%

# Paket içeriği bozma (bit flip)
tc qdisc change dev eth0 root netem corrupt 0.1%

# Hepsi birlikte — uç senaryo testi
tc qdisc replace dev eth0 root netem \
    delay 200ms 50ms distribution normal \
    loss 2% \
    duplicate 0.5% \
    corrupt 0.1% \
    reorder 5% 50%

Bantlı (rate-limited) netem

# netem + bant genişliği sınırlama
tc qdisc replace dev eth0 root netem \
    delay 50ms \
    rate 1mbit

# TBF (Token Bucket Filter) ile birleştirme — daha doğru hız sınırlama
tc qdisc del dev eth0 root 2>/dev/null

tc qdisc add dev eth0 root handle 1: tbf \
    rate 1mbit burst 32kbit latency 400ms

tc qdisc add dev eth0 parent 1:1 handle 10: netem \
    delay 50ms 10ms

İki yönlü WAN emülasyonu (veth çifti)

# Test ortamı: iki namespace, veth pair
ip netns add ns1
ip netns add ns2

ip link add veth1 type veth peer name veth2
ip link set veth1 netns ns1
ip link set veth2 netns ns2

ip netns exec ns1 ip addr add 10.1.1.1/24 dev veth1
ip netns exec ns2 ip addr add 10.1.1.2/24 dev veth2
ip netns exec ns1 ip link set veth1 up
ip netns exec ns2 ip link set veth2 up

# ns1 → ns2 yönüne 50ms gecikme, %1 kayıp
ip netns exec ns1 tc qdisc add dev veth1 root netem \
    delay 50ms loss 1%

# ns2 → ns1 yönüne (karşı yön) farklı parametre
ip netns exec ns2 tc qdisc add dev veth2 root netem \
    delay 80ms loss 2%

# Test
ip netns exec ns1 ping 10.1.1.2 -c 20
ip netns exec ns1 iperf3 -c 10.1.1.2 &
ip netns exec ns2 iperf3 -s

# Temizlik
ip netns del ns1
ip netns del ns2

05 tbf — Token Bucket Filter ile hız sınırlama

TBF (Token Bucket Filter), belirli bir arayüzden veya trafik akışından çıkacak veriyi sabit bir hızla sınırlandırmanın en basit ve verimli yoludur. ISP bandwidth policing veya IoT cihazlarına kota atamak için idealdir.

TBF parametreleri

Temel TBF kullanımı

# eth0 çıkışını 1 Mbit/s ile sınırla
tc qdisc add dev eth0 root tbf \
    rate 1mbit \
    burst 32kbit \
    latency 400ms

# Değiştirme (çalışırken)
tc qdisc change dev eth0 root tbf \
    rate 2mbit \
    burst 64kbit \
    latency 400ms

# Kaldırma
tc qdisc del dev eth0 root

# İstatistikler
tc -s qdisc show dev eth0
# qdisc tbf 8001: root refcnt 2 rate 1Mbit burst 32Kb lat 400.0ms
#  Sent 1234567 bytes 890 pkt (dropped 12, overlimits 45 requeues 0)

Çift kova (peakrate) ile ani zirveleri kırpma

# Ortalama 1 Mbit/s, anlık zirve 2 Mbit/s ile sınırlı
tc qdisc replace dev eth0 root tbf \
    rate 1mbit \
    burst 32kbit \
    peakrate 2mbit \
    minburst 1540 \
    latency 400ms

HTB leaf olarak TBF — per-host sınırlama

#!/bin/bash
# Senaryo: her IP'ye 2 Mbit/s sınır, aynı HTB sınıfı altında
DEV=eth0

tc qdisc del dev $DEV root 2>/dev/null
tc qdisc add dev $DEV root handle 1: htb default 99

# Yönetim sınıfı — toplam bant genişliği
tc class add dev $DEV parent 1: classid 1:1 htb rate 100mbit

# Her host için dinamik sınıf ekleme (bu statik örnek)
for i in 1 2 3 4 5; do
    tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:$((100+i)) htb \
        rate 2mbit ceil 10mbit burst 4k

    tc qdisc add dev $DEV parent 1:$((100+i)) handle $((100+i)): \
        tbf rate 2mbit burst 32kbit latency 200ms

    tc filter add dev $DEV parent 1:0 protocol ip prio 1 u32 \
        match ip src 10.0.0.$i/32 \
        flowid 1:$((100+i))
done

06 Filtreler: u32, flower, BPF

Filtreler (classifier), gelen paketi inceler ve hangi sınıfa ya da action'a gönderileceğine karar verir. Linux'ta üç ana filter tipi vardır: geleneksel u32, modern flower ve programlanabilir BPF.

u32 — Universal 32-bit Classifier

# Hedef IP'ye göre eşleştir
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 10 u32 \
    match ip dst 192.168.1.0/24 \
    flowid 1:20

# Kaynak IP + port kombinasyonu
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 5 u32 \
    match ip src 10.0.0.5/32 \
    match ip dport 443 0xffff \
    flowid 1:10

# DSCP değerine göre (TOS alanı)
# DSCP EF (Expedited Forwarding) = 0x2e → TOS byte içinde bits[7:2]
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 1 u32 \
    match ip tos 0xb8 0xfc \
    flowid 1:10

# u32 filtre listesi
tc filter show dev eth0

flower — akış tabanlı eşleştirme

flower filtresi, çok sayıda alan üzerinde kolayca eşleştirme yapılmasını sağlar. HW offload desteği olan NIC sürücüleriyle donanım hızlandırmalı çalışır.

# VLAN ID'ye göre eşleştir
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol 802.1q prio 1 \
    flower vlan_id 100 \
    action mirred egress redirect dev veth0

# TCP + DSCP kombinasyonu
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 2 \
    flower \
        ip_proto tcp \
        dst_port 22 \
        ip_tos 0x10 \
    action skbedit priority 7

# Ethertype + MAC kaynak filtresi
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 3 \
    flower \
        src_mac aa:bb:cc:dd:ee:ff \
        dst_mac ff:ff:ff:ff:ff:ff \
    action drop

BPF/eBPF filtresi

# TC eBPF programı derleme (clang)
clang -O2 -target bpf -c tc_filter.c -o tc_filter.o

# TC qdisc + BPF filtresi ekle
tc qdisc add dev eth0 clsact
tc filter add dev eth0 ingress bpf obj tc_filter.o sec ingress da
tc filter add dev eth0 egress  bpf obj tc_filter.o sec egress  da

# da = direct-action: BPF programı TC_ACT_OK/DROP/REDIRECT döndürür

# Minimal TC eBPF C programı iskeleti
cat <<'EOF' > tc_filter.c
#include <linux/bpf.h>
#include <linux/pkt_cls.h>
#include <bpf/bpf_helpers.h>

SEC("ingress")
int tc_ingress(struct __sk_buff *skb)
{
    /* Paketi incele, gerekirse manipüle et */
    return TC_ACT_OK;   /* geçir */
    // return TC_ACT_SHOT; /* düşür */
}
char LICENSE[] SEC("license") = "GPL";
EOF

Actions — filtreden sonra ne olur

07 Uygulamalar: QoS, önceliklendirme, çok kiracılı

Gerçek dünya senaryolarında tc nasıl kullanılır? VoIP QoS, container ağı bant genişliği sınırlama ve çok kiracılı (multi-tenant) gömülü gateway yapılandırmaları.

DSCP tabanlı QoS — DSCP → HTB sınıfı

#!/bin/bash
# DSCP değerlerini HTB sınıflarına eşleştir
DEV=eth0

tc qdisc del dev $DEV root 2>/dev/null
tc qdisc add dev $DEV root handle 1: htb default 40

tc class add dev $DEV parent 1: classid 1:1 htb rate 100mbit

# EF (DSCP 46 = 0x2e): VoIP, video konferans
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:10 htb rate 30mbit ceil 100mbit prio 1
# AF41 (DSCP 34): interaktif video
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:20 htb rate 30mbit ceil 100mbit prio 2
# CS0 (DSCP 0): normal trafik
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:30 htb rate 30mbit ceil 100mbit prio 3
# CS1 (DSCP 8): düşük öncelik / bulk
tc class add dev $DEV parent 1:1 classid 1:40 htb rate 10mbit ceil 50mbit  prio 4

# DSCP eşleştirme (TOS byte bits[7:2] = DSCP × 4)
# EF  = 46 → TOS = 184 (0xb8), mask = 0xfc
tc filter add dev $DEV parent 1:0 protocol ip prio 1 u32 \
    match ip tos 0xb8 0xfc flowid 1:10
# AF41 = 34 → TOS = 136 (0x88)
tc filter add dev $DEV parent 1:0 protocol ip prio 2 u32 \
    match ip tos 0x88 0xfc flowid 1:20
# CS1  = 8  → TOS = 32 (0x20)
tc filter add dev $DEV parent 1:0 protocol ip prio 4 u32 \
    match ip tos 0x20 0xfc flowid 1:40

# Leaf qdisc
for cls in 10 20 30 40; do
    tc qdisc add dev $DEV parent 1:$cls handle ${cls}: fq_codel
done

Container / cgroup trafik kontrolü

# cgroup v2 ile container ağ sınırlaması
# Her container'a ayrı cgroup atanmış varsayılır

# net_cls classid'yi cgroup'a ata
echo 0x00010010 > /sys/fs/cgroup/my_container/net_cls.classid
# classid: major:minor = 1:16 (hex 0x10)

# Ağ arayüzünde bu classid için şekillendirme
tc qdisc add dev eth0 root handle 1: htb default 99
tc class add dev eth0 parent 1: classid 1:1 htb rate 1gbit

# Container sınıfı: 10 Mbit/s
tc class add dev eth0 parent 1:1 classid 1:16 htb rate 10mbit ceil 50mbit

# cgroup classid filtresi
tc filter add dev eth0 parent 1:0 protocol ip prio 1 \
    handle 0x00010010 cgroup flowid 1:16

tc qdisc add dev eth0 parent 1:16 fq_codel

IFB ile ingress şekillendirme

tc doğrudan ingress'te shaping (gecikme ekleyemez); yalnızca policing (drop) yapabilir. Gerçek ingress shaping için IFB (Intermediate Functional Block) sanal arayüz kullanılır: gelen trafik IFB'ye yönlendirilir, oradan egress gibi şekillendirilir.

#!/bin/bash
# İndirme hızını 5 Mbit/s ile sınırla
modprobe ifb numifbs=1

ip link set ifb0 up

# eth0 ingress → ifb0 egress yönlendir
tc qdisc add dev eth0 handle ffff: ingress
tc filter add dev eth0 parent ffff: protocol ip u32 \
    match u32 0 0 \
    action mirred egress redirect dev ifb0

# ifb0 üzerinde shaping
tc qdisc add dev ifb0 root handle 1: htb default 10
tc class add dev ifb0 parent 1: classid 1:1 htb rate 100mbit
tc class add dev ifb0 parent 1:1 classid 1:10 htb rate 5mbit ceil 5mbit
tc qdisc add dev ifb0 parent 1:10 fq_codel

08 Hata ayıklama ve istatistikler

tc yapılandırmalarının etkinliğini ve olası sorunlarını izlemek için istatistikler, izleme araçları ve sık karşılaşılan hataların teşhis yöntemleri.

tc istatistiklerini okuma

# Qdisc istatistikleri
tc -s qdisc show dev eth0

# Alanların anlamı:
# Sent X bytes Y pkt     ← toplam gönderilen
# dropped Z              ← kuyruk dolduğu için atılan
# overlimits N           ← TBF/HTB hız aşımı sayısı
# requeues R             ← yeniden kuyruğa alınan

# Sınıf istatistikleri (HTB)
tc -s class show dev eth0

# Filtre istatistikleri
tc -s filter show dev eth0

# Tüm ayrıntılar
tc -s -d qdisc show dev eth0

Anlık izleme — watch ile

# Her 1 saniyede istatistikleri güncelle
watch -n 1 'tc -s qdisc show dev eth0'

# Belirli sınıfın bant genişliğini izle
watch -n 1 'tc -s class show dev eth0 classid 1:20'

nstat ve ss ile ağ yığını istatistikleri

# Çekirdek ağ istatistikleri
nstat -az | grep -E "TcpExt|IpExt|Udp"

# Socket kuyruk dolulukları
ss -tnp   # TCP soket durumu
ss -unp   # UDP soket durumu

# Paket atma noktaları
cat /proc/net/dev | awk '{print $1, $4, $12}'   # RX/TX drop

Yaygın hatalar ve çözümleri

tc yapılandırmasını kalıcı yapma

# Yöntem 1: systemd service
cat > /etc/systemd/system/tc-qos.service <<'EOF'
[Unit]
Description=TC QoS rules
After=network.target

[Service]
Type=oneshot
ExecStart=/usr/local/bin/setup-tc.sh
ExecStop=/sbin/tc qdisc del dev eth0 root
RemainAfterExit=yes

[Install]
WantedBy=multi-user.target
EOF

systemctl enable tc-qos.service

# Yöntem 2: NetworkManager dispatcher
cat > /etc/NetworkManager/dispatcher.d/99-tc-qos <<'EOF'
#!/bin/bash
[ "$1" = "eth0" ] && [ "$2" = "up" ] && /usr/local/bin/setup-tc.sh
EOF
chmod +x /etc/NetworkManager/dispatcher.d/99-tc-qos

tc + ss + iperf3 — tam test döngüsü

#!/bin/bash
# Test: HTB 10 Mbit/s sınırının doğrulanması

# 1. HTB kur
tc qdisc del dev eth0 root 2>/dev/null
tc qdisc add dev eth0 root handle 1: htb default 10
tc class add dev eth0 parent 1: classid 1:1 htb rate 100mbit
tc class add dev eth0 parent 1:1 classid 1:10 htb rate 10mbit ceil 10mbit
tc qdisc add dev eth0 parent 1:10 fq_codel

# 2. iperf3 sunucu (arka plan)
iperf3 -s &
sleep 1

# 3. Bant genişliği testi
echo "=== iperf3 test (beklenen ~10 Mbit/s) ==="
iperf3 -c 127.0.0.1 -t 10 -i 2

# 4. tc istatistikleri
echo "=== TC istatistikleri ==="
tc -s class show dev eth0 classid 1:10

# 5. Temizlik
kill %1
tc qdisc del dev eth0 root