Git Internals —
Object Model & Plumbing.

ls -la .git/

# Çıktı:
# drwxr-xr-x  HEAD
# drwxr-xr-x  config
# drwxr-xr-x  description
# drwxr-xr-x  hooks/
# -rw-r--r--  index
# drwxr-xr-x  info/
# drwxr-xr-x  logs/
# drwxr-xr-x  objects/
# drwxr-xr-x  packed-refs
# drwxr-xr-x  refs/

# HEAD'i oku
cat .git/HEAD
# → ref: refs/heads/main

# Detached HEAD durumunda:
# → a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9

# Local branch'ler
ls .git/refs/heads/
# main  feature/auth  hotfix/crash

# Bir branch ref içeriği — tek satır SHA
cat .git/refs/heads/main
# a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9

# Remote-tracking branch'ler
ls .git/refs/remotes/origin/
# HEAD  main  develop

# Tag'ler
ls .git/refs/tags/
# v1.0.0  v1.1.0  v2.0.0

# objects/ alt dizin yapısı
ls .git/objects/ | head -5
# 1a  2b  3c  info  pack

ls .git/objects/a3/
# f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9  (SHA'nın geri kalanı)

# Bir dosyadan blob oluştur, SHA döner (-w: git object db'ye yaz)
echo "hello embedded world" > hello.txt
git hash-object -w hello.txt
# → 8f9e3a2b1c4d5e6f7a8b9c0d1e2f3a4b5c6d7e8f

# -w olmadan: sadece hash hesapla, kaydetme
git hash-object hello.txt

# Obje tipini öğren
git cat-file -t 8f9e3a2b
# → blob

# Obje içeriğini oku
git cat-file -p 8f9e3a2b
# → hello embedded world

# Boyutunu öğren
git cat-file -s 8f9e3a2b
# → 21

# Mevcut repo'dan blob oku
git cat-file -p HEAD:src/main.c
# → main.c dosyasının HEAD'deki içeriği

# Eski bir commit'teki halini oku
git cat-file -p HEAD~3:src/main.c

# HEAD'in root tree'si
git cat-file -p HEAD^{tree}
# Çıktı (mode  type  sha             name):
# 100644 blob a3f8c2d1b4e5...  README.md
# 100644 blob 7b2e9f3c8d1a...  CMakeLists.txt
# 040000 tree 9c4e1f2b7a8d...  src
# 040000 tree 1d5f2e3c9b4a...  include

# src/ alt tree'si
git cat-file -p 9c4e1f2b7a8d
# 100644 blob b5c2a7d9e1f3...  main.c
# 100644 blob c6d3b8e0f2a4...  utils.c

# HEAD commit'inin ham içeriği
git cat-file -p HEAD
# tree   9c4e1f2b7a8d5f3e2c1b0a9d8e7f6a5b4c3d2e1f
# parent 7f8a9b0c1d2e3f4a5b6c7d8e9f0a1b2c3d4e5f6
# author Emirhan Pehlevan <emirpehlevan@outlook.com> 1712345678 +0300
# committer Emirhan Pehlevan <emirpehlevan@outlook.com> 1712345678 +0300
#
# Add GPIO driver for STM32F4

# Merge commit — iki parent
git cat-file -p abc123
# tree   ...
# parent aaa111...   ← ilk parent (merge hedefi)
# parent bbb222...   ← ikinci parent (merge edilen branch)
# ...

# "hello" yazısının git blob SHA'sı nedir?
# Format: "blob " + boyut + NUL + içerik

# Python ile hesapla
python3 -c "
import hashlib
content = b'hello'
header = f'blob {len(content)}\0'.encode()
sha1 = hashlib.sha1(header + content).hexdigest()
print(sha1)
"
# → ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a

# Git'in kendi hesabıyla karşılaştır
echo -n "hello" | git hash-object --stdin
# → ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a  ← aynı!

# sha1sum ile (NUL byte için printf kullan)
printf "blob 5\0hello" | sha1sum
# → ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a  -

# SHA: ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a
# Dosya: .git/objects/ce/013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a

ls .git/objects/ce/
# 013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a

# Dosya içeriği zlib compressed — okunabilir değil
file .git/objects/ce/013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a
# → zlib compressed data

# git cat-file ile oku
git cat-file -p ce013625
# → hello

# SHA-256 object store ile yeni repo başlat
git init --object-format=sha256 myrepo-sha256
cd myrepo-sha256

# Artık 64 hex karakterli SHA-256 hash'ler kullanılır
echo "test" > file.txt && git add . && git commit -m "init"
git log --oneline
# → 3a8d9e2f1b4c7d5e6a0b9c8d7e6f5a4b3c2d1e0f9a8b7c6d5e4f3a2b1c0d9e8f

# Mevcut repo'nun hash formatını öğren
git rev-parse --show-object-format
# → sha1

# ── Adım 1: Blob oluştur ────────────────────────────────────
echo "Merhaba, Git internals!" > hello.txt

# -w: nesneyi .git/objects/ içine yaz
BLOB_SHA=$(git hash-object -w hello.txt)
echo "Blob SHA: $BLOB_SHA"

# ── Adım 2: Index'e ekle ────────────────────────────────────
# --add: yeni dosya (henüz index'te yok)
# --cacheinfo mode,sha,path
# 100644 = normal dosya (rw-r--r--)
git update-index --add --cacheinfo 100644,$BLOB_SHA,hello.txt

# ── Adım 3: Tree yaz ────────────────────────────────────────
# Index'teki mevcut durumu tree objesine çevir
TREE_SHA=$(git write-tree)
echo "Tree SHA: $TREE_SHA"

# ── Adım 4: Commit oluştur ──────────────────────────────────
# commit-tree: tree SHA + opsiyonel -p parent
COMMIT_SHA=$(echo "İlk commit — plumbing ile" | \
  git commit-tree $TREE_SHA)
echo "Commit SHA: $COMMIT_SHA"

# ── Adım 5: Branch'i commit'e işaret et ────────────────────
git update-ref refs/heads/main $COMMIT_SHA

# ── Doğrula ─────────────────────────────────────────────────
git log --oneline
git show HEAD

echo "ikinci dosya" > world.txt
BLOB2=$(git hash-object -w world.txt)
git update-index --add --cacheinfo 100644,$BLOB2,world.txt
TREE2=$(git write-tree)

# -p: parent SHA — DAG zinciri oluşur
COMMIT2=$(echo "İkinci commit" | \
  git commit-tree $TREE2 -p $COMMIT_SHA)

git update-ref refs/heads/main $COMMIT2
git log --oneline
# → b9c0d1e  İkinci commit
# → a7b8c9d  İlk commit — plumbing ile

# Index içeriği (stage area)
git ls-files --stage
# 100644 ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a 0	hello.txt
# 100644 8ab686eafeb1f44702738c8b0f24f2567c36da6d 0	world.txt
# Sütunlar: mode  SHA  stage-number  path
# Stage 0 = normal, 1 = ancestor, 2 = ours, 3 = theirs (merge conflict)

# main branch hangi commit'i gösteriyor?
cat .git/refs/heads/main
# → a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9

# Symbolic ref: HEAD → main → commit SHA
cat .git/HEAD
# → ref: refs/heads/main

# Symbolic ref okuma
git symbolic-ref HEAD
# → refs/heads/main

# git update-ref ile yeni branch oluştur
git update-ref refs/heads/feature/new-driver a3f8c2d1
# → refs/heads/feature/new-driver dosyası oluşturuldu

# Rev-parse: istediğin revision'ı SHA'ya çevir
git rev-parse HEAD
git rev-parse main
git rev-parse main~3
git rev-parse HEAD^{tree}
git rev-parse HEAD^{commit}

# Tüm ref'leri pack et
git pack-refs --all

cat .git/packed-refs
# # pack-refs with: peeled fully-peeled sorted
# a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9 refs/heads/main
# 7b2e9f3c8d1a4b5c6d7e8f9a0b1c2d3e4f5a6b7c refs/heads/feature
# 9c4e1f2b7a8d5f3e2c1b0a9d8e7f6a5b4c3d2e1f refs/tags/v1.0.0
# ^d5e6f7a8b9c0d1e2f3a4b5c6d7e8f9a0b1c2d3e4  ← peeled: annotated tag'ın commit SHA'sı

# Annotated tag oluştur
git tag -a v1.0.0 -m "v1.0.0: ilk stabil sürüm"

# Tag objesini incele
git cat-file -t v1.0.0
# → tag

git cat-file -p v1.0.0
# object a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9
# type   commit
# tag    v1.0.0
# tagger Emirhan Pehlevan <emirpehlevan@outlook.com> 1712345678 +0300
#
# v1.0.0: ilk stabil sürüm

# git add: blob oluştur + index güncelle
git add src/main.c
# → 1. src/main.c içeriğinden blob SHA hesaplanır ve objects'a yazılır
# → 2. Index'te src/main.c girişi yeni SHA ile güncellenir

# git diff: working tree vs index
git diff

# git diff --cached: index vs HEAD (ne commit edilecek)
git diff --cached
# Alias: git diff --staged

# Üç yönlü karşılaştırma
# Working tree vs HEAD:
git diff HEAD

# Index içeriğini göster
git ls-files --stage
# 100644 8ab686eafeb1f44702738c8b0f24f2567c36da6d 0	CMakeLists.txt
# 100644 ce013625030ba8dba906f756967f9e9ca394464a 0	README.md
# 100644 7b2e9f3c8d1a4b5c6d7e8f9a0b1c2d3e4f5a6b7c 0	src/main.c

# Merge conflict durumunda ls-files --stage
git ls-files --stage src/config.c
# 100644 aaa111... 1	src/config.c  ← ancestor
# 100644 bbb222... 2	src/config.c  ← ours
# 100644 ccc333... 3	src/config.c  ← theirs

# Her versiyonun içeriğine bak
git cat-file -p :1:src/config.c  # ancestor
git cat-file -p :2:src/config.c  # ours
git cat-file -p :3:src/config.c  # theirs

# Conflict'i çözüp dosyayı stage 0'a al
git add src/config.c

# Büyük, nadiren değişen dosyaları git status taramasından çıkar
git update-index --assume-unchanged large-generated-file.bin

# Geri al
git update-index --no-assume-unchanged large-generated-file.bin

# Assume-unchanged olarak işaretli dosyaları listele
git ls-files -v | grep '^[a-z]'
# Küçük harf 'h' = assume-unchanged, büyük harf 'H' = normal tracked

# Obje sayısına bak (loose vs packed)
git count-objects -v
# count:     24          ← loose object sayısı
# size:      96          ← toplam boyut (KB)
# in-pack:   4821        ← pack file içindeki obje sayısı
# packs:     1           ← pack file sayısı
# size-pack: 1842        ← pack file boyutu (KB)
# garbage:   0
# size-garbage: 0

# Manuel gc: loose objects'i pack'e taşı
git gc

# Agresif gc: daha iyi delta compression (yavaş)
git gc --aggressive

# Pack file'ları listele
ls .git/objects/pack/
# pack-a3f8c2d1...sha1.idx
# pack-a3f8c2d1...sha1.pack

# Pack içeriğini listele (tüm objeler)
git verify-pack -v .git/objects/pack/pack-*.idx | head -20
# SHA  type  size  packed-size  offset  depth  base-SHA
# a3f8c2d1  commit  230  185  12  0
# 7b2e9f3c  blob    1024  312  197  1  a3f8c2d1  ← delta

# Shallow clone: sadece son N commit
git clone --depth 1 https://github.com/user/repo.git

# Daha fazla history çek
git fetch --depth 50

# Tam history'ye dön (unshallow)
git fetch --unshallow

# Shallow mi değil mi?
cat .git/shallow   # varsa shallow, yoksa full clone
git rev-parse --is-shallow-repository
# → true / false

# Belirli bir tarihten bu yana tam history
git fetch --shallow-since="2024-01-01"

# CI'da hız için partial clone
git clone --filter=blob:none --no-checkout https://github.com/user/repo.git

# Tüm objeleri tek bir pack file'a topla
git repack -a -d -f
# -a: tüm objeler (mevcut pack'ler dahil)
# -d: eski pack'leri sil
# -f: delta'ları yeniden hesapla

# Sonucu karşılaştır
git count-objects -v -H   # -H: human-readable boyutlar

# HEAD'in son hareketleri
git reflog
# a3f8c2d HEAD@{0}: commit: GPIO driver eklendi
# 7b2e9f3 HEAD@{1}: commit: UART init düzeltildi
# 9c4e1f2 HEAD@{2}: checkout: moving from feature to main
# 1d5f2e3 HEAD@{3}: reset: moving to HEAD~1
# b5c2a7d HEAD@{4}: commit: ilk commit

# Belirli bir branch'in reflog'u
git reflog show main

# Tüm ref'lerin reflog'u
git reflog --all

# Detaylı bilgi: tarih, yazar
git reflog --date=iso
# a3f8c2d HEAD@{2024-04-12 14:23:11 +0300}: commit: GPIO driver

# Senaryo: yanlışlıkla git reset --hard HEAD~2 yaptın
# İki commit kaybedildi — ama reflog'da hâlâ var

# Adım 1: Kaybedilen commit'i reflog'da bul
git reflog
# a3f8c2d HEAD@{0}: reset: moving to HEAD~2   ← şu anki konum
# 7b2e9f3 HEAD@{1}: commit: önemli değişiklik  ← kaybolan (2)
# 9c4e1f2 HEAD@{2}: commit: kritik fix         ← kaybolan (1)

# Adım 2: Kaybedilen commit'i recover et
# Yöntem A: branch oluştur
git branch recovered-work 7b2e9f3

# Yöntem B: HEAD'i eski konuma taşı
git reset --hard HEAD@{2}

# Yöntem C: cherry-pick ile sadece o commit'i al
git cherry-pick 7b2e9f3

# 2 adım önceki HEAD konumuna git
git reset --hard HEAD@{2}

# Dün saat 15:00'deki konuma git
git checkout main@{"2024-04-12 15:00"}

# 3 gün önceki konuma git
git checkout main@{"3 days ago"}

# Reflog expiry'yi artır
git config gc.reflogExpire "365 days"
git config gc.reflogExpireUnreachable "90 days"

# Reflog'u manuel temizle (normalde yapma)
git reflog expire --expire=now --all

# Obje database bütünlük kontrolü
git fsck
# Checking object directories: 100% (256/256), done.
# Checking connectivity: done.

# Unreachable (dangling) objeleri göster
git fsck --unreachable
# unreachable commit 7b2e9f3c8d1a4b5c6d7e8f9a0b1c2d3e4f5a6b7c
# unreachable blob   a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9
# unreachable tree   9c4e1f2b7a8d5f3e2c1b0a9d8e7f6a5b4c3d2e1f

# Unreachable objeleri .git/lost-found/ altına yaz
git fsck --lost-found
# → .git/lost-found/commit/ — dangling commit'ler
# → .git/lost-found/other/  — dangling blob ve tree'ler

ls .git/lost-found/commit/
ls .git/lost-found/other/

# Senaryo: git reset --hard HEAD~3 yaptın, 3 commit kayboldu

# Adım 1: Reflog'da bul (en hızlı yol)
git reflog
# HEAD@{1}: commit: son değişiklikler  ← bu SHA'yı kullan

SHA=7b2e9f3c

# Adım 2: Yeni branch oluştur
git branch recover/reset-undo $SHA

# Adım 3: Branch'e geç ve kontrol et
git checkout recover/reset-undo
git log --oneline -5

# Adım 4: main'e merge et (değişiklikleri geri al)
git checkout main
git merge recover/reset-undo

# Senaryo: git stash drop ile stash'i yanlışlıkla sildin
# Stash aslında bir commit objesidir — hâlâ objects'ta olabilir

# Adım 1: Dangling commit'leri bul
git fsck --unreachable | grep commit
# unreachable commit 7b2e9f3c8d1a4b5c6d7e8f9a0b1c2d3e4f5a6b7c
# unreachable commit a3f8c2d1b4e5f6a7b8c9d0e1f2a3b4c5d6e7f8a9

# Adım 2: Her birini incele — stash olup olmadığını anla
git show 7b2e9f3c
# commit 7b2e9f3c ...
# Merge: aaa111 bbb222  ← stash commit'i iki parent'lıdır
# Author: ...
# WIP on main: ...      ← stash mesajı genellikle "WIP on" ile başlar

# Adım 3: Stash'i geri yükle
git stash apply 7b2e9f3c

# Alternatif: branch olarak restore et
git checkout -b recovered-stash 7b2e9f3c

# Senaryo: önemli bir dosyayı sildip commit ettin
# Dosyanın eski blob'u objects'ta hâlâ var

# Eski commit'lerde dosyayı ara
git log --all --full-history -- src/deleted_file.c
# commit abc123  Delete: src/deleted_file.c silindi
# commit def456  Add: src/deleted_file.c eklendi

# Silmeden önceki commit'teki haline bak
git show abc123~1:src/deleted_file.c

# Geri yükle
git checkout abc123~1 -- src/deleted_file.c

# Periyodik gc, commit-graph yenileme, prefetch etkinleştir
git maintenance start

# Etkin görevler
git config --list | grep maintenance
# maintenance.auto=false
# maintenance.strategy=incremental

# Manuel olarak tüm bakım görevlerini çalıştır
git maintenance run --auto

# Commit-graph: git log --graph hızlandırır
git commit-graph write --reachable
cat .git/objects/info/commit-graph | xxd | head

# Durdur
git maintenance stop

# Corrupt obje bul
git fsck
# error: sha1 mismatch 7b2e9f3c...  ← bozuk obje
# error: object file .git/objects/7b/2e9f3c... is empty

# Bozuk objeyi sil ve remote'dan geri getir
rm .git/objects/7b/2e9f3c...
git fetch origin

# Remote'u güvenilir kaynak olarak kullan
git remote prune origin
git fsck --no-dangling   # bütünlük kontrolü, dangling'i gizle